Najpierw zalecenia lekarza, który Cię operował

Rodzaj przeszczepu, dodatkowe zabiegi przy tej samej operacji — na przykład zszycie łąkotki — i przebieg gojenia mogą zmienić tempo rehabilitacji. Zalecenia zespołu operacyjnego mają pierwszeństwo przed każdą ogólną radą, także przed tym artykułem.

Ile to trwa

NHS podaje, że do większości codziennych aktywności wraca się zwykle w ciągu kilku miesięcy, a powrót do sportu może zająć nawet rok. [1]

W badaniu 106 osób uprawiających sporty z nagłymi zmianami kierunku ryzyko ponownego urazu kolana malało mniej więcej o połowę z każdym miesiącem odroczenia powrotu do sportu — aż do 9 miesięcy po operacji. Później dalszego spadku nie obserwowano. [2]

Czas to nie wszystko: testy

W tym samym badaniu ponowny uraz kolana miało 38% osób, które przed powrotem nie spełniły kryteriów (testy siły mięśnia czworogłowego uda, skoków i funkcji kolana), wobec niecałych 6% osób, które je spełniły. Grupa była mała, więc tę różnicę trzeba traktować ostrożnie — ale bardziej wyrównana siła mięśnia czworogłowego obu nóg wyraźnie zmniejszała ryzyko ponownego urazu. [2]

W badaniu 158 zawodowych sportowców ci, którzy wrócili do treningów bez spełnienia wszystkich sześciu kryteriów — testów siły, biegu i skoków — mieli czterokrotnie większe ryzyko ponownego zerwania przeszczepu. [3]

Dlatego decyzję o kolejnym etapie opieramy i na czasie od operacji, i na wynikach testów — nie na jednym z nich.

Powrót do biegania

Przegląd ponad 200 badań pokazał, że bieganie dopuszczano zwykle około 12. tygodnia po operacji, ale mniej niż co piąte badanie sprawdzało przy tym coś więcej niż czas. Autorzy zalecają łączenie kryterium czasu z testami. [4] Najczęściej sprawdzane były:

  • pełny albo prawie pełny zakres ruchu kolana,
  • brak bólu albo ból niewielki,
  • siła mięśni uda operowanej nogi w porównaniu ze zdrową,
  • wynik testów skoków w porównaniu ze zdrową nogą.

Pierwsze biegi to krótkie odcinki przeplatane marszem, po płaskim terenie. Objętość zwiększamy stopniowo i sprawdzamy, jak kolano reaguje następnego dnia.

Powrót do sportu krok po kroku

Międzynarodowy konsensus fizjoterapeutów sportowych opisuje powrót do sportu jako proces prowadzony równolegle z rehabilitacją, a nie jednorazową decyzję na jej końcu. [5] W praktyce wygląda to tak:

  • trening siły i ogólnej sprawności,
  • bieganie i ćwiczenia skoczne,
  • elementy Twojej dyscypliny: zmiany kierunku, hamowanie, lądowania,
  • trening z drużyną — najpierw bez kontaktu, potem z kontaktem,
  • mecz albo zawody.

Na każdym etapie sprawdzamy, czy kolano i Ty jesteście gotowi na następny.

Nie tylko kolano

W przeglądzie 69 badań z udziałem ponad 7 500 osób po rekonstrukcji ACL do jakiegokolwiek sportu wróciło średnio 81% operowanych, do poprzedniego poziomu — 65%, a do sportu wyczynowego — 55%. Powrotowi sprzyjały m.in. młodszy wiek, bardziej symetryczne wyniki testów skoków i pozytywne nastawienie psychiczne. [6]

Jeśli boisz się ponownego urazu, powiedz o tym. Pewność ruchu budujemy tak samo jak siłę — stopniowo, na coraz trudniejszych zadaniach.

Pilnie skontaktuj się z lekarzem, jeśli po operacji pojawia się:

  • pulsujący albo kurczowy ból nogi,
  • gorączka, uczucie gorąca albo zimna,
  • wyciek albo ropa z rany,
  • tkliwość, obrzęk, ból lub zaczerwienienie kolana.

Ból i obrzęk nogi razem z dusznością albo bólem w klatce piersiowej — dzwoń pod 112. [7]